"OVO JE PREKRAJANJE ISTORIJE!" Gosti "Usijanja" žestoko o odluci Podgorice: "Ne može ovo ići sigurno u dobrom smeru"
Dodajte Kurir u vaš Google izborViše od jednog veka nakon završetka Prvog svetskog rata, događaji iz 1918. godine ponovo su u središtu političkih i istorijskih sporova. Usvajanjem izmena Zakona o statusu potomaka dinastije Petrović Njegoš, Skupština Crne Gore zadržala je formulaciju da je tadašnja Crna Gora bila žrtva "nasilne aneksije", čime je ponovo otvoreno pitanje karaktera ujedinjenja Srbije i Crne Gore nakon Velikog rata. Da li je reč o ispravljanju istorijske nepravde, kako tvrde zagovornici ovakvog tumačenja, ili o reviziji istorije koja zanemaruje okolnosti epohe i zajedničku borbu srpskog i crnogorskog naroda?
Podsetimo, dinastije Petrović i Karađorđević nisu bile samo politički povezane već i porodično. Kralj Nikola Petrović bio je deda kralja Aleksandra I Karađorđevića, vladara koji je predvodio stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Ta činjenica svedoči da su odnosi dve države i dva naroda bili daleko složeniji od današnjih političkih interpretacija.
Tokom Prvog svetskog rata Srbija i Crna Gora našle su se na istoj strani istorije. Srpska i crnogorska vojska zajedno su pružale otpor daleko nadmoćnijim vojskama Centralnih sila, deleći istu sudbinu, žrtve i ideal oslobođenja južnoslovenskih naroda. Upravo zato, za mnoge istoričare i danas ostaje sporno da li se događaji iz 1918. mogu posmatrati isključivo kroz prizmu okupacije i aneksije, ili je neophodno razumeti i širi kontekst tadašnjih političkih i nacionalnih okolnosti.
O tome da li je reč o istorijskoj činjenici ili političkoj reinterpretaciji prošlosti govorili su gosti emisije "Usijanje" na Kurir televiziji.
"Ne može ovo ići u dobrom smeru"
Predsednik opštine Zeta Mihailo Asanović ocenio je da je usvajanje ovakve formulacije pokušaj prekrajanja istorije i poručio da ne vidi utemeljenje za tvrdnje o aneksiji.
- Ne radi se ni o nasilnoj aneksiji niti o bilo kakvom teranju nekog, već o ujedinjenju bratskih naroda, odnosno ujedinjenju Srba i Crnogoraca 1918. godine - rekao je Asanović.
On je dodao da smatra da ovakve odluke ne mogu doprineti boljim odnosima između Podgorice i Beograda.
- Ne može ovo ići sigurno u dobrom smeru. Nažalost, i poslije smjene Mila Đukanovića vidimo da se i dalje donose antisrpske odluke - naveo je Asanović.
Formulacija o nasilnoj aneksiji ne odgovara istorijskim činjenicama
Istoričar Predrag Marković istakao je da pitanje crnogorske državnosti jeste složena tema, ali je podsetio na istorijske okolnosti koje su usledile tokom Drugog svetskog rata.
- To ukidanje crnogorske državnosti jeste problem. Međutim, članovi porodice Petrović su 1941. godine odbili da budu marionete i da učestvuju u tom projektu. Oni su bili dobri Srbi - rekao je Marković.
On je podsetio i da je ustanak 13. jula 1941. godine bio odgovor velikog dela stanovništva na tadašnje političke odluke.
Advokat Predrag Savić ocenio je da formulacija o "nasilnoj aneksiji" ne odgovara istorijskim činjenicama i da je problematična čak i sa jezičkog aspekta.
- Aneksija sama po sebi podrazumeva prisilu. Termin "prisilna aneksija" je stilski rogobatan, a činjenica je da nije tačan ni geopolitički, ni sa aspekta međunarodnog prava - rekao je Savić.
On je naglasio da su odluke Podgoričke skupštine, prema njegovim rečima, bile priznate i potvrđene na međunarodnim mirovnim konferencijama nakon Prvog svetskog rata.
- Ujedinjenje je priznato kao legitiman demokratski čin i potvrđeno na svim tim međunarodnim mirovnim konferencijama - istakao je Savić.
"Svaka novonastala nacija ima potrebu da fabrikuje istoriju"
Naučni saradnik Instituta za evropske studije dr Rajko Petrović smatra da se iza ovakvih rasprava krije i potreba savremenih država da grade sopstvene istorijske narative.
- Svaka novonastala politička nacija ima potrebu da fabrikuje i svoju istoriju. Problem nastaje kada imate nacije koje svoju istoriju vide užom nego što ona zaista jeste - rekao je Petrović.
On je dodao da je istorija današnje Crne Gore istovremeno i crnogorska i srpska.
- Istorija prostora današnje Crne Gore jeste i crnogorska i srpska. Deo je šire istorije u koju spada i 88 godina zajedničkog života u istoj državi sa Srbijom - zaključio je Petrović.
Kurir.rs